3 dk okuma
Yağ analizi raporunda 19/17/14 gibi üç sayı görürsünüz. Bu, ISO 4406 standardına göre yağın temizlik kodudur ve hidrolik sistemin durumu hakkında en hızlı fikir veren değerdir. Yağ kirliliği hidrolik arızaların en yaygın nedeni olduğu için bu kodu okuyabilmek bakım planlamasının temelidir.
Üç sayı neyi sayar?
ISO 4406 yağdaki katı partikülleri üç boyut eşiğinde sayar. Her sayı, 1 mililitre yağda o boyutun üzerindeki partikül sayısının hangi aralığa düştüğünü gösteren bir kod numarasıdır:
- Birinci sayı: 4 µm(c) ve üzeri partiküller
- İkinci sayı: 6 µm(c) ve üzeri partiküller
- Üçüncü sayı: 14 µm(c) ve üzeri partiküller
"(c)" işareti, sayımın ISO 11171'e göre kalibre edilmiş otomatik partikül sayıcıyla yapıldığını belirtir. Mikroskopla sayımda 5 ve 15 µm eşikleri kullanılır, ilk sayının yerine tire konur: -/17/14 gibi.
Kod numarası ne anlama gelir?
Kod numaraları doğrusal değildir; her basamak, partikül sayısının yaklaşık iki katına çıkması demektir.
| Kod | 1 mL'deki partikül sayısı |
|---|---|
| 13 | 40'tan çok, 80'e kadar |
| 14 | 80'den çok, 160'a kadar |
| 15 | 160'tan çok, 320'ye kadar |
| 16 | 320'den çok, 640'a kadar |
| 17 | 640'tan çok, 1.300'e kadar |
| 18 | 1.300'den çok, 2.500'e kadar |
| 19 | 2.500'den çok, 5.000'e kadar |
| 20 | 5.000'den çok, 10.000'e kadar |
| 21 | 10.000'den çok, 20.000'e kadar |
18/16/13 kodlu bir yağın 1 mililitresinde 4 µm üzeri 1.300 ile 2.500, 6 µm üzeri 320 ile 640, 14 µm üzeri 40 ile 80 partikül vardır. Kodun bir basamak düşmesi, o boyuttaki kirliliğin kabaca yarıya inmesidir.
Hangi sistem ne kadar temiz olmalı?
Gereken temizlik seviyesini sistemdeki en hassas bileşen belirler. Servo valfler ve yüksek basınçlı pistonlu pompalar en temiz yağı ister; dişli pompalı basit bir pres devresi daha kirli yağa dayanabilir. Sektörde yaygın kullanılan yaklaşık hedefler:
| Sistem | Tipik hedef kod |
|---|---|
| Servo valfli sistemler | 16/14/11 ya da daha temiz |
| Oransal valfli sistemler | 17/15/12 |
| Pistonlu pompalı, yüksek basınçlı sistemler | 17/15/12 |
| Paletli ve dişli pompalı, orta basınçlı sistemler | 18/16/13 ile 19/17/14 arası |
| Düşük basınçlı, basit devreler | 20/18/15 |
Bileşen üreticisinin kataloğunda verdiği değer her zaman önceliklidir. Varilden yeni gelen yağın da sıklıkla bu hedeflerin üzerinde olduğunu, yani tek başına bir kirlilik kaynağı olabileceğini hesaba katın; yeni yağı sisteme filtreden geçirerek doldurmak bu yüzden iyi bir alışkanlıktır.
Numune nasıl alınmalı?
Kodun güvenilir olması numunenin doğru alınmasına bağlıdır.
- Numuneyi sistem çalışırken, yağ dolaşırken alın. Duran bir depodan alınan numune dibe çökmüş ya da yüzeyde toplanmış kirliliği gösterir.
- Mümkünse basınç ya da dönüş hattındaki bir ölçüm noktasından, filtreden önce alın.
- Partikül sayımına uygun temiz bir numune şişesi kullanın; ilk akan yağı boşa akıtın, sonra şişeyi doldurun.
- Her seferinde aynı noktadan, benzer çalışma koşulunda alın. Tek bir ölçümden çok zaman içindeki eğilim önemlidir.
Kod yükseldiğinde ne yapılır?
Kod hedefin üzerine çıktıysa önce kirliliğin kaynağını arayın. Depo kapağındaki hava filtresi yetersiz mi, silindir rot keçeleri dışarıdan kir alıyor mu, filtre elemanı tıkanıp by-pass'tan mı çalışıyor? Kaynak giderildikten sonra yağı temizlemek için ana sisteme dokunmadan bir mobil filtrasyon ünitesi kullanılabilir. Yeni devreye alınan ya da büyük onarım görmüş sistemlerde boru ve bloklardaki imalat kirliliğini atmak için flushing gerekir.
Filtre seçimi için hidrolik filtreler sayfamıza ve beta oranı yazımıza bakabilirsiniz.